In het Limburgs Museum in Venlo is vandaag met de opening van de tentoonstelling Machtige Maas, Muze Monster Moeder en Moordenaar het startschot gegeven voor het themajaar Ode aan het Landschap. In 2021 werken zeven partners samen in dit themajaar dat meer kennis, aandacht en waardering wil genereren voor ‘ons eigen’ Nederlandse landschap. Een heel jaar lang zijn er kunstprojecten, tentoonstellingen en excursies in de Achterhoek, Flevoland, Friesland, in de Hollandse Waterlinies, Limburg, Nationale Parken en Noord-Holland. De eerste tentoonstelling van het themajaar vertelt het verhaal van de machtige Maas, de rivier die het leven van de Limburgers al eeuwenlang vormt.

 

Maatschappelijke opgave

Ode aan het Landschap is de eerste in een nieuwe opzet van de themajaren zoals die al langer worden georganiseerd door het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC), in samenwerking met meerdere, wisselende, partners. Was tot nu toe vooral het doel van de themajaren het aantrekken en spreiden van zoveel mogelijk (inter)nationale toeristen, vanaf volgend jaar ligt de nadruk, naast spreiding van bezoek, op een maatschappelijke opgave – in 2021 meer kennis, aandacht en waardering genereren voor het Nederlandse landschap.

 

Conrad van Tiggelen, directeur Strategie en Branding NBTC: ‘Met de innovatie van onze themajaren willen we vanaf 2021 aansluiten bij de toeristische visie ‘Perspectief 2030′ dat zich richt op het gemeenschappelijk belang van toerisme voor bezoekers, bedrijven én bewoners. We zetten volgend jaar het Nederlandse landschap centraal in al zijn facetten: de historische verhalen maar ook de invloed van de mens op de natuur, de schoonheid van het landschap maar ook de kwetsbaarheid ervan’. 

 

Themajaar Ode aan het Landschap

Het themajaar zet in op enkele tientallen bijzondere projecten waarbij altijd het landschap centraal staat, de diversiteit van het landschap het thema is, verbintenis tussen mensen en natuur wordt gezocht maar de toekomstige vraagstukken rondom het landschap niet uit de weg worden gegaan.

 

De Achterhoek

De Achterhoek kent een grote diversiteit aan landschappen op een relatief klein oppervlak. Meanderende beken en rivieren, veenmoerrassen, een afwisselend heuvellandschap, een grote diversiteit aan bosgebieden en uiteenlopende natuurgebieden geven de streek een bijzonder karakter. Het samenspel tussen mens en natuur ziet de bezoeker overal terug en het vertelt de verhalen over het leven van toen en nu. Het landschap laat zich omschrijven als een coulisselandschap, met ‘na elke bocht een nieuw decor’.

*Op meerdere locaties worden door street-art-kunstenaars werk aangebracht op in het oog springende agrarische locaties, onder meer op grote silo’s: de Silo-Art-Tour belooft een uitzonderlijke route te worden.

*De internationale kunstroute IJsselbiënnale verbindt tussen 18 juni en 19 september 26 kunstenaars uit binnen- en buitenland langs de rivier vanaf Doesburg, via Zutphen naar Zwolle. Zij laten zich inspireren door één thema: de impact van klimaatverandering op het landschap. 

 

Flevoland

*Flevoland bezit een opmerkelijke collectie landschapskunstwerken, waaronder Observatorium van Robert Morris, De Groene Kathedraal van Marinus Boezem en Riff, PD#18245 van Bob Gramsma. Het nieuwe boek Land Art Live, De Flevoland Collectieverbindt ze voor de eerste keer.

*Tussen 20 juni en 19 september organiseert Schokland een groot cultureel seizoen onder de titel ‘Zomer op Schokland’ met als thema’s poëzie en een internationale kunstroute.

 

Friesland

*De Waddenzee (UNESCO Werelderfgoed) is in september 2021 de achtergrond van de Peter Grimes, operaspektakel op het wad. Achter de dijk bij Paesens-Moddergat spelen 150 figuranten, acteurs en zangers het verhaal van visser Peter Grimes. Een zinderende opera met een waanzinnig decor toont het leven in een kleine vissersgemeenschap.

*In het Noorden van Friesland en op Terschelling zijn de enige twee Dark Sky Parken in Nederland te vinden. Gebieden waar lichtvervuiling tot een minimum wordt beperkt. Deze natuurgebieden zijn door de International Dark Sky Association officieel aangewezen als Dark Sky Park. Om de nevel van de Melkweg te zien (of zelfs het Noorderlicht) organiseert de provincie Friesland in 2021 een heel scala aan bijzondere activiteiten.

 

Hollandse Waterlinies

*Nog nooit eerder vertoond: We sluiten de Linies. In de avond en nacht van 10-11 september wordt, samen met de waterschappen en Rijkswaterstaat, de werking en betekenis van heel veel waterwerken over de totale lengte van de Hollandse Waterlinies getoond. Met vertellers en lichtprojecties komt het verhaal van het water in het verleden en de toekomst tot leven. Op veel van de bijna 100 forten is dat hele weekend een publieksprogramma waarin ook het geheim van het water en de waterwerken centraal staat.

*Diverse fortensafari’s staan op het programma waarbij de boswachter de bezoekers meeneemt op ontdekkingstocht langs bijzondere flora en fauna op en om de forten. De 19de -eeuwse forten waren jarenlang afgesloten en verscholen eilandjes waardoor er lokaal een grote biodiversiteit in flora en fauna is ontstaan.

 

Limburg

*In de tentoonstelling Machtige Maas laat Servé Hermans, artistiek leider van Toneelgroep Maastricht en curator van de tentoonstelling, vier gezichten zien van de rivier: muze, monster, moordenaar en moeder. Een romantisch gezicht, ‘muze’, met prachtige geschilderde landschappen. Het gezicht van de overstromingen, ‘monster’, waarin bezoekers een ondergelopen Limburg binnenwandelen. De Maas als ‘moordenaar’, met aandacht voor vervuiling en ronddrijvend plastic. En ‘Moeder Maas’, omdat de Maas ook beschermt en bewaart.

*De zuidelijke provincie organiseert twee dagen (27-28 maart) een grote Maas-clean up: met 5.000 vrijwilligers wordt al het zwerfafval in en rond de rivier opgeruimd.

 

*Een groep kunstenaars, componisten en regisseurs werken in Itteren samen aan de Grensmaasopera: een enorm luchtspektakel met de werkhaven, de verwerkingsinstallaties en de imposante depots van zand en grind als decor.

 

Nationale Parken

De Nationale Parken zijn ‘de Rembrandts van de Nederlandse natuur’- maar veel te weinig Nederlanders kennen ze. Er zijn er 21, verdeeld over het hele land, en in 2021 worden er vijf in de spotlight gezet: Waddenzee Unesco Werelderfgoed, Nationaal Park NLDelta, Nationaal Park Nieuw Land, Nationaal Park Oosterschelde en Nationaal Park Sallandse Heuvelrug. Het hele jaar door vinden daar bijzondere excursies en belevenistochten plaats.
*Meesterwerk Nederlands landschap neemt de bezoeker mee naar zes Nationale Parken waar natuurlijke karakteristieken van het deltalandschap nog goed te zien zijn, én waar de mens de natuur helpt om weer ruimte in te nemen. In Kasteel Groeneveld (NP Utrechtse Heuvelrug) is de centrale tentoonstelling waar werk van hedendaagse landschapsfotografen wordt tentoongesteld. In zes Nationale Parken zijn daarnaast tentoonstellingen te zien met telkens één iconisch kunstwerk in de hoofdrol, waarbij de bezoeker het landschap met behulp van een app kan verkennen. Ook vinden op deze plekken speciale excursies, debatten en muziek- en kunstactiviteiten plaats.

 

Noord-Holland

*Genootschap van 21 fluisterende molens: Nog steeds staan 160 historische molens verspreid over het Noord-Hollandse landschap. De komst van de molens zijn onlosmakelijk verbonden met de ontwikkeling ván dat landschap. In 2021 gaan 21 molens fluisteren, iedere molen vertelt zijn eigen verhaal over het veranderende landschap waar hij in staat. Over persoonlijke geschiedenissen en grote transformaties. Eind maart is het startritueel;  de molens zijn verlicht en brengen een speciale muzikale ode

*Door het Oog van de Meester: In 1980 begon Ruud van de Wint (1952-1980) het Kunstpark de Nollen, schilderingen, beelden en bouwsels in samenhang met het duinlandschap. Een ‘landschap van de verbeelding’, dat de blik op de werkelijkheid scherpt. Wat begon als een artistiek experiment in een verwaarloosd binnenduingebiedje, groeide uit tot een ‘totaalkunstwerk’. In 2021 is, naast een bezoek aan het gerestaureerde Kunstpark de Nollen, een overzichtstentoonstelling te zien van zijn werk en leven in het Alkmaars Museum, en een verhalende route over Van de Wint’s  kunstwerken in het Noord-Hollandse landschap.

 

Themajaar Ode aan het Landschap – 2021

Nergens ter wereld is het landschap op korte afstand zó divers als in Nederland. Maar het vertelt steeds hetzelfde verhaal: de eeuwenoude verbinding tussen mens en natuur. En net zo lang vormt het Nederlandse landschap een inspiratiebron voor schilders, schrijvers en kunstenaars. Het landschap houdt ons ook een spiegel voor: keuzes uit het verleden hebben invloed op het landschap van

de toekomst. Wij zullen we onze vindingrijkheid hard nodig hebben om het landschap leefbaar en vruchtbaar te houden. In 2021 brengen zeven partners daarom een Ode aan het Nederlandse Landschap.

 

www.holland.com/odeaanhetlandschap

 

Machtige Maas, Muze Monster Moeder en Moordenaar in het Limburgs Museum

7 oktober 2020- 5 april 2021

www.limburgsmuseum.nl/nieuws/tentoonstelling-maas-in-oktober